Serwer plików Samba.
Udostępnij katalog w sieci

Udostępnij katalog przez SMB.

Samba umożliwia udostępnianie katalogów Ubuntu klientom Windows i Linux przez protokół SMB. W tym zadaniu utworzysz udział pracownia, dostępny po uwierzytelnieniu. Użytkownik smbuczen będzie mógł odczytywać, tworzyć i usuwać własne pliki. Dostęp anonimowy zostanie odrzucony.

Potrzebne są dwa poziomy zgody: konfiguracja udziału w Sambie oraz uprawnienia do katalogu w Linux. read only = no nie zastępuje praw systemu plików. Konto Samby ma własne hasło; istnienie konta Ubuntu samo nie wystarcza.

Połącz dwa komputery przez switch.

Podłącz oba komputery kablami do tego samego switcha i tej samej sieci VLAN. Adresy są przykładowe: serwer 10.0.0.10/24, klient 10.0.0.20/24, maska 255.255.255.0. Każdy adres musi być unikalny. Do komunikacji w tej podsieci nie potrzeba bramy ani DNS. Internet jest potrzebny do instalacji pakietów; sam switch go nie zapewnia. Nie wpisuj przypadkowej bramy.

Adresację ustaw według lekcji Netplan. Na Windows adres ustaw we właściwościach IPv4 karty Ethernet. Jeśli korzystasz z VM, wybierz kartę mostkowaną do przewodowego interfejsu i sprawdź, czy serwer jest osiągalny z drugiego fizycznego komputera.

ip -br address
ip route

ip -br address
ping -c 4 10.0.0.10

ipconfig
ping 10.0.0.10

Ping potwierdza odpowiedź ICMP; jego brak może wynikać z zapory. Test portu i właściwej usługi wykonasz w dalszej części. Nie używaj adresu localhost do testu z drugiego komputera.

Zainstaluj Sambę i klienta.

sudo apt update
sudo apt install samba smbclient
sudo cp -a /etc/samba/smb.conf /etc/samba/smb.conf.przed-lab

Kopię wykonaj przed pierwszą zmianą. Jeżeli już istnieje, użyj innej nazwy, aby nie zastąpić poprzedniej kopii.

sudo apt update
sudo apt install smbclient cifs-utils

Na Windows 11 wystarczy Eksplorator plików i PowerShell. Nie włączaj SMB1 — ćwiczenie korzysta z SMB2/SMB3 i bezpośredniego połączenia na port 445.

Utwórz konto Samby i katalog.

sudo addgroup sambalab
sudo adduser --disabled-password --gecos "" smbuczen
sudo usermod -aG sambalab smbuczen
sudo smbpasswd -a smbuczen
sudo smbpasswd -e smbuczen
id smbuczen
sudo pdbedit -L

Grupę i konto twórz tylko, jeśli jeszcze nie istnieją. --disabled-password blokuje logowanie hasłem Unix; konto istnieje jako tożsamość właściciela plików. smbpasswd -a dodaje wpis w bazie Samby i prosi o osobne hasło SMB. -e włącza wpis. Nazwa użytkownika Samba musi odpowiadać kontu systemowemu.

sudo install -d -o root -g sambalab -m 2770 /srv/samba/pracownia
printf 'Witaj w udziale Samba\n' | sudo tee /srv/samba/pracownia/czytaj.txt
sudo chown root:sambalab /srv/samba/pracownia/czytaj.txt
sudo chmod 660 /srv/samba/pracownia/czytaj.txt
ls -ld /srv/samba/pracownia

Tryb 2770 oznacza pełny dostęp właściciela i grupy, brak dostępu innych oraz bit setgid. Nowe obiekty dziedziczą grupę katalogu. Plik powitalny ma tryb 660. Do tej grupy dodajesz użytkowników, którzy mają pracować w udziale; nie stosuj chmod 777.

Skonfiguruj udział i poznaj ustawienia.

Na świeżym serwerze laboratoryjnym zastąp zawartość /etc/samba/smb.conf poniższą konfiguracją. Gdy serwer ma już udziały, zachowaj je, dostosuj istniejącą sekcję global i dodaj tylko nową sekcję udziału. Nie twórz kilku konkurujących sekcji pracownia.

sudo nano /etc/samba/smb.conf

[global]
    workgroup = WORKGROUP
    server role = standalone server
    security = user
    map to guest = Never
    server min protocol = SMB2_02
    smb ports = 445

[pracownia]
    comment = Pliki pracowni Ubuntu
    path = /srv/samba/pracownia
    browseable = yes
    read only = no
    guest ok = no
    valid users = @sambalab
    force group = sambalab
    create mask = 0660
    force create mode = 0660
    directory mask = 2770
    force directory mode = 2770

Sprawdź plik i uruchom usługę.

testparm -s

Oczekuj komunikatu Loaded services file OK i sekcji pracownia z właściwą ścieżką. Usuń błędy i nieznane opcje przed restartem. Testparm sprawdza konfigurację, lecz nie udowadnia poprawnych praw katalogu ani hasła.

sudo ufw status verbose
sudo ufw allow from 10.0.0.20 to any port 445 proto tcp
sudo systemctl enable --now smbd
sudo systemctl restart smbd
systemctl status smbd --no-pager
sudo ss -ltnp 'sport = :445'

Usługa ma być active, port 445 w stanie LISTEN. W tym wariancie nie potrzebujesz nmbd ani portów NetBIOS 137–139. Jeśli UFW jest nieaktywny, włączaj go przy konsoli dopiero po dodaniu reguł dla pozostałych potrzebnych usług.

Testuj udział z drugiego Ubuntu.

smbclient -L //10.0.0.10 -U smbuczen
smbclient //10.0.0.10/pracownia -U smbuczen

Wpisz hasło Samby. Na liście powinien pojawić się udział pracownia. W sesji smb: \> używaj komend klienta SMB:

ls
get czytaj.txt
mkdir test-klienta
quit

Lista zawiera czytaj.txt; plik zostaje pobrany na klienta; katalog test-klienta powstaje na serwerze.

printf 'Raport z drugiego komputera\n' > raport-samba.txt
smbclient //10.0.0.10/pracownia -U smbuczen

put raport-samba.txt
get raport-samba.txt pobrany-samba.txt
ls
del raport-samba.txt
rmdir test-klienta
quit

cmp raport-samba.txt pobrany-samba.txt
echo $?

Porównanie ma zwrócić kod 0. Usunięcie dotyczy wyłącznie utworzonego przez Ciebie pliku testowego. Podczas transferu sprawdź na serwerze sudo ls -l /srv/samba/pracownia: grupa nowych plików to sambalab.

Test odmowy dostępu gościa.

smbclient //10.0.0.10/pracownia -N -U anonymous

Oczekiwany wynik: odmowa, np. NT_STATUS_LOGON_FAILURE lub NT_STATUS_ACCESS_DENIED. To poprawny wynik testu ograniczeń.

Alternatywnie testuj z Windows 11.

Test-NetConnection 10.0.0.10 -Port 445

TcpTestSucceeded : True potwierdza osiągalność portu. W Eksploratorze lub oknie Win+R wpisz:

\\10.0.0.10\pracownia

Wybierz inne konto, wpisz smbuczen oraz hasło ustawione przez smbpasswd. Gdy Windows potrzebuje prefiksu, użyj nazwy serwera Ubuntu, np. UBUNTU-SERWER\smbuczen; rzeczywistą nazwę sprawdzisz przez hostname na serwerze.

Otwórz czytaj.txt, utwórz raport-windows.txt, wpisz własną treść, zapisz, zamknij i otwórz ponownie. Skopiuj plik na pulpit, porównaj zawartość i usuń wyłącznie własny plik testowy z udziału. Sprawdź jego obecność i właściciela na serwerze przed usunięciem.

Ćwiczenie dodatkowe: zamontuj udział.

sudo mkdir -p /mnt/pracownia
sudo mount -t cifs //10.0.0.10/pracownia /mnt/pracownia -o username=smbuczen,vers=3.0,uid=$(id -u),gid=$(id -g)
ls -l /mnt/pracownia
printf 'Test montowania\n' > /mnt/pracownia/test-mount.txt
cat /mnt/pracownia/test-mount.txt

Mount poprosi o hasło, którego nie zapisujemy w poleceniu. vers=3.0 wybiera SMB3. uid i gid określają sposób prezentacji właściciela na kliencie; prawa na serwerze nadal wynikają z konta SMB i katalogu udziału.

rm /mnt/pracownia/test-mount.txt
sudo umount /mnt/pracownia

Usuń tylko własny plik testowy. Montowanie jest tymczasowe — nie zmieniamy /etc/fstab. Przed odmontowaniem wyjdź z katalogu udziału i zamknij używające go aplikacje.

Rozwiąż typowe problemy.

id smbuczen
sudo pdbedit -L
sudo namei -l /srv/samba/pracownia
sudo journalctl -u smbd -n 50 --no-pager
sudo smbstatus

Smbstatus pozwala zobaczyć aktywne sesje podczas pracy klienta. Po zmianie członkostwa w grupie zamknij i otwórz sesję SMB. Dodatkowe logi mogą znajdować się w /var/log/samba/.

Zadanie samodzielne i raport.

Dokumentacja Samby.

• Ubuntu — kontrola dostępu do udziałów
• Samba — opcje smb.conf
• Samba — narzędzie smbclient

Scenariusz: Ubuntu Server 24.04 LTS i drugi komputer w tej samej sieci przez switch. Przygotowano 12.10.2026. Polecenia oznaczone SERWER wykonuj na serwerze, KLIENT na drugim komputerze.